۱۴ژوئیه ۲۰۲۵ - بر اساس مطالعه ی بزرگ و آینده نگر منتشر شده در مجله BMC Public Health، یک ارتباط قوی بین بیماری های قلبی-متابولیک(CMDs) - از جمله دیابت نوع ۲، بیماری قلبی و سکته مغزی - و خطر ابتلا به زوال عقل وجود دارد. این پژوهش توسط دکتر جون لیو از آزمایشگاه کلیدی پزشکی بازساختی وزارت آموزش چین در گوانگژو هدایت شد و دیدگاه‌های جدیدی را درباره ی رابطه ی پیچیده ی بینCMDs و افت شناختی ارائه داد.
داده های این مطالعه از ۲۸۷۷۴۸شرکت کننده در پایگاه داده UK Biobank استخراج شده و هدف آن بررسی تأثیر ابتلا به چند بیماری قلبی-متابولیک بر احتمال ابتلا به انواع مختلف زوال عقل، از جمله زوال عقل کلی (ACD)، بیماری آلزایمر(AD) و زوال عقل عروقی(VD) بوده است. همچنین، پژوهشگران با بررسی نشانگرهای التهابی و متابولیک، به دنبال کشف مکانیسم های زیستی میانجی گر این ارتباط ها بودند.
یافته های کلیدی این مطالعه به شرح زیر است:
· افراد مبتلا به چند بیماری قلبی-متابولیک به طور قابل توجهی بیشتر در معرض ابتلا به زوال عقل بودند.
· ابتلا به چند CMD با بیش از دو برابر شدن خطر زوال عقل کلی همراه بود(نسبت خطر یا HR:2.27)
· خطر ابتلا به آلزایمر در افراد دارای CMDs حدود ۱.۵ برابر بیشتر بود(HR:1.49).
· احتمال ابتلا به زوال عقل عروقی در افراد دارای چند CMD بیش از سه برابر بود(HR=3.70).
· تحلیل های زیرگروهی نشان داد که این خطر در افراد زیر ۶۰ سال و زنان بیشتر است.
· تحلیل واسطه ای نشان داد که افزایش سطح گلوکز خون حدود ۹.۲۲ درصد از ارتباط بین CMDs و زوال عقل را توضیح می دهد.
· هموگلوبینA1c حدود ۱۱.۸۵ درصد از این ارتباط را توضیح می دهد.
· سطح نوتروفیل ها (نشانگر التهاب) حدود ۲.۴۳ درصد از ارتباط با زوال عقل کلی را واسطه گری می کند.
· این یافته ها نشان می دهند که مسیرهای متابولیک و التهابی هر دو در بروز افت شناختی در افراد مبتلا به CMDs نقش دارند.
با وجود این یافته های قوی، پژوهشگران به چند محدودیت این مطالعه اشاره کردند: داده های مربوط به CMDs و نشانگرهای زیستی فقط در ابتدای مطالعه جمع آوری شده اند، بنابراین تغییرات وضعیت سلامت در طول زمان ثبت نشده اند. همچنین، طبقه بندی انواع زوال عقل، به ویژه زوال عقل عروقی، ممکن است در پایگاه دادهUK Biobank دقت تشخیصی محدودی داشته باشد. طراحی مشاهده ای این مطالعه نیز مانع از اثبات قطعی رابطه ی علت و معلولی می شود، هرچند دوره ی پیگیری طولانی بیش از ۱۵سال اعتبار زمانی این ارتباط را تقویت می کند.
نویسندگان بر ضرورت پایش زودهنگام و مداخله ی به موقع در افراد مبتلا به بیماری های قلبی-متابولیک، به ویژه در میانسالی و در زنان، تأکید کردند. آن ها خاطرنشان کردند که مدیریت مؤثر عوامل خطر کلیدی - مانند افزایش سطح گلوکز خون و التهاب - می تواند به کاهش خطر ابتلا به زوال عقل در سال های بعد کمک کند. همچنین، توصیه کردند که تحقیقات آینده باید به بررسی پتانسیل درمان های ضدالتهابی و درمان هایی که مشکلات متابولیکی را هدف قرار می دهند، به عنوان راهبردهای پیشگیرانه برای زوال عقل در جمعیت های پرخطر بپردازند.
منبع:
https://medicaldialogues.in/cardiology-ctvs/news/cardiometabolic-diseases-double-dementia-risk-uk-biobank-study-finds-151596